Orta Gerilim Trafosu Nedir? Çalışma Prensibi Nasıldır?

Orta Gerilim Nedir?

Orta gerilim, alçak gerilim ile yüksek gerilim arasındaki elektriksel gerilim seviyelerini ifade eder. Genel sınıflandırmada 1 kV üzerindeki ve 36 kV seviyesine kadar olan gerilimler orta gerilim kapsamında değerlendirilir. Türkiye'de elektrik dağıtım şebekelerinde 34,5 kV seviyesi yaygın olarak kullanılmaktadır.

Orta gerilim sistemleri, elektrik enerjisinin üretim noktalarından tüketim bölgelerine taşınması ve dağıtılması süreçlerinde kullanılır. Bu sistemlerde gerilim seviyesinin uygun şekilde dönüştürülmesi ve elektriksel büyüklüklerin izlenmesi, enerji sürekliliği ve işletme güvenliği açısından önemlidir.

Orta Gerilim En Az Kaç Volttur?

Orta gerilim, genel olarak 1.000 V (1 kV) üzerindeki gerilim seviyelerinden başlar. Üst sınır ise kullanılan standartlara ve sistem sınıflandırmasına göre değişebilir. Türkiye'deki dağıtım şebekelerinde 34,5 kV, yaygın orta gerilim seviyelerinden biridir.

Orta Gerilim Trafosu Nedir?

Orta gerilim trafosu, elektrik enerjisinin gerilim seviyesini değiştirmek veya elektriksel büyüklüklerin ölçüm ve koruma sistemlerine uygun değerlere dönüştürülmesini sağlamak amacıyla kullanılan trafo türlerini kapsayan genel bir ifadedir.

Güç trafoları, elektrik enerjisini bir gerilim seviyesinden diğerine dönüştürerek enerji dağıtımını sağlar. Akım ve gerilim trafoları ise orta gerilim sistemlerinde yüksek akım ve gerilim değerlerinin ölçü cihazları ile koruma rölelerinin kullanabileceği standart seviyelere dönüştürülmesinde görev alır.

Bu nedenle orta gerilim tesislerinde kullanılacak trafonun seçimi, sistemin enerji dağıtımı, ölçüm veya koruma ihtiyacına göre yapılmalıdır.

Orta Gerilim Trafosu Ne İşe Yarar?

Orta gerilim trafoları, elektrik sistemlerinin güvenli ve verimli işletilmesine katkıda bulunur. Kullanım amacına göre temel görevleri şunlardır:

• Elektrik enerjisinin gerilim seviyesini yükseltmek veya düşürmek.
• Enerjinin dağıtım şebekelerine uygun gerilim seviyelerinde iletilmesini sağlamak.
• Elektrik sistemlerindeki akım ve gerilim değerlerinin ölçülmesine yardımcı olmak.
• Koruma rölelerinin aşırı akım ve diğer elektriksel arıza koşullarını algılamasını sağlamak.
• Elektrik tesislerinde izleme, kontrol ve koruma süreçlerini desteklemek.

Orta Gerilim Trafosu Çalışma Prensibi ve Yapısı

Orta gerilim güç trafoları, elektromanyetik indüksiyon prensibiyle çalışır. Temel yapılarında primer sargı, sekonder sargı ve manyetik nüve bulunur.

• Primer sargı: Elektrik enerjisinin uygulandığı giriş sargısıdır.
• Sekonder sargı: Dönüştürülmüş gerilimin alındığı çıkış sargısıdır.
• Manyetik nüve: Primer ve sekonder sargılar arasında manyetik akının iletilmesini sağlar.

Primer sargıya uygulanan alternatif gerilim, nüvede değişken bir manyetik akı oluşturur. Bu manyetik akı, sekonder sargıda elektromotor kuvvet indükler. Primer ve sekonder sargıların sarım sayıları arasındaki oran, gerilim dönüşüm oranını belirler. Böylece trafonun tasarımına bağlı olarak gerilim seviyesi yükseltilir veya düşürülür.

Orta Gerilim Trafosu Çeşitleri Nelerdir?

Orta gerilim sistemlerinde kullanılan trafolar, yapılarına ve kullanım amaçlarına göre farklı gruplara ayrılır.

Yağlı Tip Trafolar

Yağlı tip trafolarda yalıtım ve soğutma amacıyla özel trafo yağı kullanılır. Yağ, sargılar ve nüve çevresinde oluşan ısının uzaklaştırılmasına yardımcı olurken elektriksel yalıtımı da destekler. Yüksek güç gerektiren enerji dağıtım uygulamalarında yaygın olarak tercih edilir. Bu trafoların işletme koşullarına bağlı olarak yağ kalitesi, sızdırmazlık ve sıcaklık kontrollerinin düzenli yapılması gerekir.

Kuru Tip Trafolar

Kuru tip trafolarda yalıtım için sıvı yerine katı yalıtım malzemeleri kullanılır. Yangın güvenliği, iç ortam uygulamaları ve bakım gereksinimleri açısından belirli avantajlar sunabilir. Alışveriş merkezleri, hastaneler, ticari binalar ve endüstriyel tesisler gibi alanlarda tercih edilir. Kurulum ortamının havalandırma koşulları ve trafonun çalışma sıcaklığı, seçim sürecinde dikkate alınmalıdır.

Akım Trafosu

Akım trafosu, elektrik devresinden geçen yüksek akımı ölçü cihazlarının ve koruma rölelerinin kullanabileceği standart sekonder akım değerlerine dönüştürür. Ölçüm ve koruma sistemlerinde kullanılan bu trafolar, elektriksel büyüklüklerin güvenli şekilde izlenmesine yardımcı olur. Dönüşüm oranı, doğruluk sınıfı ve anma yükü seçimde önemli kriterlerdir.

Gerilim Trafosu

Gerilim trafosu, orta gerilim sistemlerindeki yüksek gerilim değerlerini ölçü cihazlarının ve koruma sistemlerinin kullanabileceği daha düşük standart değerlere dönüştürür. Gerilim ölçümü, enerji izleme ve koruma uygulamalarında görev alır. Sistem gerilimine uygun yalıtım seviyesi ve doğruluk sınıfı, doğru ürün seçiminde belirleyicidir.

Orta Gerilim Ölçü Trafoları: Akım ve Gerilim Trafosu

Orta gerilim tesislerinde ölçüm ve koruma işlemlerinin güvenilir şekilde gerçekleştirilebilmesi için akım ve gerilim trafolarından yararlanılır.

Akım trafoları, primer devreden geçen akımı belirli bir dönüşüm oranıyla sekonder devreye aktarırken gerilim trafoları, sistem gerilimini ölçüm için uygun seviyeye indirir. Bu ekipmanlar enerji analizörleri, sayaçlar ve koruma röleleriyle birlikte kullanılabilir.

Özellikle orta gerilim sistemlerinde ölçüm doğruluğunun sağlanması ve koruma ekipmanlarının doğru çalışması için ölçü trafolarının teknik özellikleri, bağlı oldukları cihazlarla uyumlu olmalıdır.

Orta Gerilim Trafosu Nasıl Seçilir?

Orta gerilim trafosu seçiminde tesisin elektriksel özellikleri ve kullanım amacı birlikte değerlendirilmelidir. Doğru seçim için aşağıdaki kriterler dikkate alınmalıdır:

• Anma gerilimi: Trafonun bağlanacağı sistemin nominal gerilim seviyesiyle uyumlu olmalıdır.
• Anma akımı: Akım trafolarında ölçülecek primer akım değerine uygun dönüşüm oranı belirlenmelidir.
• Güç kapasitesi: Güç trafolarında tesisin yük ihtiyacı ve gelecekteki kapasite gereksinimleri değerlendirilmelidir.
• Doğruluk sınıfı: Ölçüm veya koruma amacıyla kullanılmasına göre uygun doğruluk sınıfı seçilmelidir.
• Anma yükü (VA): Ölçü trafosunun bağlanacağı cihazların toplam yükü dikkate alınmalıdır.
• Yalıtım seviyesi: Sistemin çalışma gerilimine ve ortam koşullarına uygun olmalıdır.
• Montaj ve çalışma ortamı: İç veya dış ortam, sıcaklık, nem ve havalandırma koşulları değerlendirilmelidir.

Orta Gerilim Trafosu Kullanım Alanları

Orta gerilim trafoları, elektrik enerjisinin dağıtımı, ölçümü ve kontrolünün gerekli olduğu birçok alanda kullanılır. Başlıca kullanım alanları şunlardır:

• Elektrik üretim ve dağıtım tesisleri
• Endüstriyel üretim tesisleri
• Fabrikalar ve organize sanayi bölgeleri
• Ticari binalar ve büyük ölçekli yapılar
• Hastaneler ve alışveriş merkezleri
• Enerji izleme ve otomasyon sistemleri

Orta Gerilim Trafosu Fiyatları ve Fiyatı Etkileyen Faktörler Nelerdir?

Orta gerilim trafosu fiyatları; ürünün türüne, teknik özelliklerine ve kullanım amacına göre değişiklik gösterir. Güç trafolarında anma gücü, gerilim seviyesi, yalıtım tipi ve soğutma sistemi fiyatı etkilerken ölçü trafolarında dönüşüm oranı, doğruluk sınıfı, anma yükü ve tasarım özellikleri belirleyicidir.

Ayrıca üretim standartları, kullanılan malzemeler, montaj koşulları ve proje gereksinimleri de maliyet üzerinde etkili olabilir. Bu nedenle doğru ürünün belirlenmesi için tesisin ihtiyaçları ve teknik şartnamesi birlikte değerlendirilmelidir.

ENTES Orta Gerilim Uyumlu Akım Trafoları

Orta gerilim tesislerinde akımın doğru ölçülmesi ve kompanzasyon sistemlerinin verimli çalışması için uygulamaya uygun akım trafolarının kullanılması önemlidir. ENTES ENT.A65-OG serisi orta gerilim uyumlu akım trafoları, orta gerilim güç trafosunun primer tarafındaki yalıtımlı XLPE kablolara monte edilerek akım ölçümü yapılmasını sağlar. Bu ürünler, orta gerilim tarafından akım bilgisi alan uyumlu reaktif güç kontrol röleleriyle birlikte kullanılabilir.

30–200 A primer akım seçenekleri sunan ENT.A65-OG serisi, özellikle elektrik sayacının orta gerilim güç trafosunun girişinde bulunduğu tesislerde ölçüm ve kompanzasyon uygulamalarını destekler. Doğru ürün seçiminde dönüşüm oranı, doğruluk sınıfı, anma yükü (VA) ve montaj koşulları dikkate alınmalıdır. Bu seri, yalnızca yalıtımlı OG XLPE kablolarda kullanılmalı, orta gerilim baralarına doğrudan monte edilmemelidir.

Orta gerilim sayacı bulunan endüstriyel tesislerde ve büyük ticari işletmelerde, orta gerilim (OG) tarafından alınan akım referansı sayesinde alçak gerilim (AG) tarafındaki kompanzasyon sistemleri daha hassas yönetilebilir ve reaktif enerji bedeli oluşma riski azaltılabilir. Bu tür uygulamalarda, güç trafolarının yapısından kaynaklanan endüktif reaktif enerji ile kablo uzunluklarına ve özelliklerine bağlı olarak oluşabilecek kapasitif reaktif enerji de mühendislik hesaplarına dahil edilmelidir. OG ve AG ölçüm noktalarından elde edilen verilerin teknik personel tarafından birlikte değerlendirilmesi, daha doğru ve verimli kompanzasyon sistemlerinin tasarlanmasına olanak tanır. ENTES ENT.A65-OG serisi akım trafoları, yüksek ölçüm hassasiyetleri sayesinde hem düşük yük hem de tam yük koşullarında doğru akım ölçüm verileri sağlayarak hassas reaktif güç kompanzasyonu için güvenilir bir ölçüm altyapısı oluşturur.

Ürün modellerini ve teknik özelliklerini incelemek için ENTES ENT.A65-OG Serisi OG Akım Trafoları sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Orta Gerilim Trafosu Hakkında Sık Sorulan Sorular

Orta gerilim trafosunun ömrü ne kadardır?

Orta gerilim trafolarının kullanım ömrü; üretim kalitesi, yüklenme oranı, çalışma sıcaklığı, yalıtım koşulları ve bakım uygulamalarına bağlıdır. Uygun işletme koşulları ve düzenli kontroller, trafonun kullanım ömrünün korunmasına yardımcı olur.

Orta gerilim trafosu bakımı ne sıklıkla yapılmalıdır?

Bakım periyotları trafonun türüne, üretici tavsiyelerine ve çalışma koşullarına göre belirlenmelidir. Yağlı tip trafolarda yağ kalitesi ve sızdırmazlık, kuru tip trafolarda ise yalıtım yüzeyleri, bağlantılar ve havalandırma koşulları kontrol edilmelidir.

Akım trafosunun sekonder ucu neden açık bırakılmamalıdır?

Primer devresinden akım geçen bir akım trafosunun sekonder devresi açık bırakıldığında sekonder uçlarda tehlikeli seviyelerde yüksek gerilim oluşabilir. Bu durum yalıtım hasarına, aşırı ısınmaya ve elektrik çarpması riskine neden olabilir. Bu nedenle akım trafosunun sekonder devresi, primer devre enerjiliyken açık bırakılmamalıdır.

Trafo gücü (kVA) nasıl hesaplanır?

Üç fazlı bir sistemde görünür güç, hat gerilimi ve hat akımı kullanılarak S = √3 × U × I / 1000 formülüyle kVA cinsinden hesaplanır. Tek fazlı sistemlerde ise S = U × I / 1000 formülü kullanılır. Hesaplamalarda gerilim ve akım değerleri doğru alınmalıdır.

Orta gerilim trafosunda topraklama zorunlu mudur?

Orta gerilim tesislerinde koruma topraklaması, elektriksel güvenlik açısından temel gerekliliklerden biridir. Trafo tankı, nüve ve ilgili iletken bölümlerin topraklama bağlantıları, tesisin topraklama projesine ve yürürlükteki mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmelidir.

Orta gerilim ile yüksek gerilim arasındaki fark nedir?

Orta gerilim ve yüksek gerilim, elektrik sistemlerinde kullanılan farklı gerilim sınıflarını ifade eder. Aralarındaki temel fark gerilim seviyesidir. Sınıflandırma ilgili standartlara göre yapılır. Orta gerilim genellikle dağıtım şebekelerinde kullanılırken yüksek gerilim daha yüksek gerilim seviyelerinde enerji iletimi ve özel uygulamalarda kullanılır.